Bireysel emeklilik sistemi mantıklı mı? 2021

Bireysel emeklilik sistemine dahil olmak isteyen katılımcıların en çok sorduğu sorulardan biri olan "Bireysel emeklilik sistemine katılmak mantıklı mı?" sorusuna bu yazımızda yanıt vereceğiz.
Bireysel emeklilik sisteminin mantıklı bir yatırım olup olmadığı konusu ülkemizde oldukça tartışılan ve üzerinde düşünülen bir konu. Konuyla ilgili pek çok uzman pozitif yaklaşımlar sergilerken daha önce sisteme katılmış ve sistemi beğenmemiş katılımcıların olduğunu da belirtelim. Ülkemizde yaşanan pek çok gelişme, dünya genelinde yaşanan değişik gelişmeler ekonomide gerçekleşen alışılmışın dışındaki sonuçları da peşi sıra getiriyor. Bunun sonucunda insanlar gelecekteki refah düzeyleri hakkında kaygıya kapılabiliyorlar. Kişilerin tasarruf yapmaları için açtıkları birikim hesaplarının uzun vadede ne getireceğinin bilinmemesi de özellikle katılımcıların aklında “Bireysel emeklilik sistemi mantıklı mı?” sorusunu getiriyor.
 



Bireysel emekliliğin avantajları ve dezavantajlarını ortaya koyarak sistemin güvenilirliğini ve akla uygunluğunu inceleyeceğimiz bu yazımızı okuyarak bireysel emeklilik sisteminin mantıklı olup olmadığına karar verebilirsiniz. Daha detaylı bir inceleme için dilerseniz “Bireysel emeklilik sisteminin avantajları” konumuzu okuyabilirsiniz.

Bireysel emeklilik sistemi hakkında Sigortalar Birliğini ne diyor?

Bireysel emeklilik sistemi ile ilgili uzmanların görüşlerine de başvurmak emeklilik yaşamı için birikim yaparken daha dikkatli olmayı doğurabilir. Bu nedenle de özellikle konunun uzmanlarının içinde yer aldığı Türkiye Sigortalar Birliği’nin görüşünü de önemsemek gerekiyor. Bireysel emeklilik sistemi ile ilgili Sigortalar Birliği’nin bu konuyla ilgili yaklaşımı “Bireysel emeklilik sistemindeki yeni düzenlemelerle yarınlara daha umutla bakıyoruz.” şeklinde olmuştur. Ayrıca birliğin görüşünce dikkat edilecek bir diğer önemli noktanın son 20 yılda istikrarlı bir şekilde ülke finansal sisteminde zirvedeki sektörler arasında sigortacılık bulunduğunun belirtilmesi önemlidir.

Bireysel Emeklilik Sisteminin Avantajları ve Dezavantajları

Bireysel emeklilik sistemi katılımcılarının uzun yıllar yaptığı birikimleri çeşitli fonlar aracılığı ile değerlendirerek, katılımcılarına emeklilik dönemlerinde ek bir gelir sağlamayı amaçlayan gönüllülük esasına dayanan bir emeklilik sistemidir. Sistem katılımcılarına birçok konuda avantaj sağlarken sisteme dahil olmanın da bazı riskleri bulunmaktadır. Dilerseniz bu avantajları ve dezavantajları birlikte detaylıca inceleyelim.

Bireysel emeklilik sisteminin avantajları

Bireysel emeklilik sisteminin günümüzde sigortacılık sisteminde önemli bir yer tutmasının en önemli nedenlerinden biri de katılımcıya ilerisi için sağladığı avantajlardır. Bunlardan bazıları reklam kampanyalarında kullanıldığından mütevellit daha fazla bilinse de daha fazla avantajın katılımcıya sunulduğunu belirtelim.
  • Bireysel emeklilik sistemi, katılımcılarını tasarruf yapmaya yönlendirerek katılımcılarının birikimlerini güvenli bir şekilde değerlendirir. Şeffaf yapısı sayesinde güvenli bir ortam sunar.
  • Katılımcı katkı payı ödemeleri %25 oranında devlet katkısına tabidir. Örneğin emeklilik hesabınıza yapmış olduğunuz 200 TL’lik bir katkı payı ödemesine devlet tarafından 50 TL’lik devlet katkısı eklenir. Bu devlet katkısı her 100 TL için yüzde 25 olarak hesaplandığı için getirisi de önemli ölçüde yüksek olmaktadır.
  • Bireysel emeklilik sistemi hesabınızın bulunduğu emeklilik şirketini, birikiminizin değerleneceği emeklilik fonlarını ve bu fonlardaki birikim oranlarınızı değiştirebilirsiniz. Aynı zamanda fonlarınızın yönetimi tamamen sizin yönetiminde olduğu için istediğiniz fonlar üzerinden birikiminizi değerlendirebilirsiniz. Eğer siz bir fona yatırım yapmazsanız, sistem sizin için standart fona yatırım yaparak kazanmanız için çalışmasını yapar.
  • Bireysel emeklilik sistemi katılımcı katkı payı ödemelerinizi kişisel gelirleriniz bazında değiştirebilir, ekonomik durumunuzun elvermemesi durumunda ödemelerinize ara verebilirsiniz.
  • İşverenler, grup emeklilik sözleşmeleri aracılığıyla çalışanlarını sisteme dahil ederek çalışanları adına ödedikleri katkı paylarını çalışanlarına verdikleri ücretle ilişkilendirmeden ticari kazançlarının tespitinde gider olarak gösterebilirler. Bu da vergide bu tutarın muaf olmasını sağlar. Eğer işçi ve işveren anlaşırsa, çalışanın gelir vergisinden de bu tutar düşülebilir.

Bireysel emeklilik sisteminin dezavantajları

Bireysel emeklilik sisteminde avantajlar olduğu gibi bazı dezavantajlar da bulunur. Bu dezavantajlar ise genelde süreli işlemlere uyulmadığında tarafınıza yansıtılır. Şöyle ki devletin en önemli gelir kalemlerinden biri haline gelen bireysel emeklilik sistemi, katılımcının yatırdığı katılım payları ile desteklenir. Süresi dışında ayrılmanız durumunda bu süreli sistem sekteye uğrar ve bu durum katılımcıya yani size aksettirilir. Sistemden süresinden önce ayrılmanız hem devlet tarafından hem de emeklilik şirketi tarafından istenmediğinden size yansıtılacaktır.
  • Bireysel emeklilik sisteminden 3 yılı doldurmadan çıkarsanız devlet katkısına hak kazanamazsınız.
  • Sistemde 10 yıllık süreyi doldurmadan çıkmanız halinde gerek emeklilik şirketiniz gerekse devlet birikim hesabınızdan çeşitli kesintiler yapmaktadır.
  • Birikiminizin emeklilik fonları üzerindeki dağılımını doğru ayarlayamayıp fonları iyi yönetememeniz durumunda beklediğiniz oranda getiri elde edemeyebilirsiniz.

Bireysel emeklilik sistemi güvenilir bir sistem midir?

Bireysel emeklilik sisteminin tüm unsurları idarenin gözetim, denetim ve kontrolü altındadır. Emeklilik şirketlerinin faaliyetleri Hazine ve Maliye Bakanlığı; fonlar ile portföy yöneticilerinin ve saklayıcılarının çalışmaları Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenir. Ayrıca emeklilik şirketlerinin ve fonlarının hesap ve işlemleri yılda en az 1 defa bağımsız dış denetime tabidir. Bu denetleme sonucunda da veriler şeffaflıkla payaşılır.

Tüm emeklilik şirketlerinin işlemleri, Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından elektronik ortamda günlük olarak gözlemlenir. Ayrıca katılımcıların bireysel emeklilik hesapları Takasbank aracılığıyla tutulduğundan katılımcılar Takasbank üzerinden hesaplarına ve günlük olarak fon dağılımlarına erişebilirler.

Bireysel emeklilik fonları rehin edilemez

Emeklilik yatırım fonu varlıkları rehnedilemez, portföyle ilgili işlemler haricinde teminat gösterilemez ve üçüncü kişiler tarafından haczedilemeyip iflas masasına dahil edilemez. Böylece katılım paylarınız güvenli bir şekilde korunmaya ve kazandırmaya devam eder. İdarenin yapmış olduğu denetimler sonucunda emeklilik şirketinin mali durumunun, katılımcılarının hak ve menfaatlerini tehlikeye sokabilecek düzeyde kötüleştiğine ve bu durumun düzeltilmesine imkân bulunmadığının tespiti halinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından emeklilik şirketine yaptırım uygulanır. Bunun yanı sıra eğer emeklilik şirketi iflas ederse varlığınız başka bir şirkete devredilerek, oradan işlemlerinize devam etmeniz sağlanır.

Bireysel emeklilikte vefat durumunda ne olur?

Bireysel emeklilik katılımcısının emeklilik sözleşmesi devam ederken vefat etmesi durumunda, katılımcının birikimleri ve devlet katkısı hesabındaki tutarın tümü katılımcının emeklilik sözleşmesinde yer alan lehtar ya da lehtarlarına veya yasal mirasçılarına ödenir.

Bireysel emeklilikte uzun vadede enflasyon üzerinde kazanç sağlanabilir

2003’ün Ekim ayında uygulamaya geçen bireysel emeklilik sistemi katılımcılarına yıllık olarak ortalama %3 reel getiri (birikiminin getiri oranı – enflasyon oranı) kazandırdı. 2003 yılında sistemin kurulduğu ilk anda sisteme 100 TL yatıran bir kişinin 2020 yılı sonunda emeklilik hesabında yer alan birikimi sistemdeki ortalama plan getirisi dahil olmak üzere 918 TL’dir.
 
Aynı dönemlerde enflasyon endeksine yatırılan 100 TL sadece 385 lira değerlenerek 485 TL olmuştur. Bu da sistemin sadece elde edilen getiriler nezdinde katılımcısına fazladan 433 TL getiri sağladığını göstermektedir. Emeklilik sistemi burada ortaya konulan katma değerin yanı sıra katılımcısına sağladığı vergi avantajları ve 1 Ocak 2013’ten itibaren verilmeye başlayan katılımcı katkı payına ilaveten %25 oranındaki devlet katkısı ile sistemin avantajlarını ayrı bir seviyeye taşıyor.

Bireysel emeklilik sistemine katılmadan önce neler bilinmeli?

Bireysel emeklilik sistemine dahil olmadan önce düşünülmesi gereken en önemli konulardan bazıları sisteme ödenecek katılımcı katkı payı tutarının belirlenmesi ve sistemde ne kadar süre kalınacağına karar verilmesidir. Katılımcı sisteme düşük tutarda bir katkı payı ödemeyi düşündüğünde emeklilik şirketlerinin emeklilik sözleşmesine ek olarak sağladıkları anlaşmalı firmalarda yer alan sağlık vb. hizmetlerdeki indirim fırsatlarına erişemeyeceği gibi devlet katkısı payından da verimli olarak faydalamayacaklar.
 
Katılımcı sistemden emekli olmadan ayrılacağı durumda gerek devlet katkı payı gerekse kendi birikim hesabına yatırdığı katkı payının getirileri önemli ölçüde kesintiye uğradığını bilmelidir. Bu da katılımcının yıllarca beklemesine rağmen emekli olmadan sistemden ayrıldığı için çok düşük miktarda kar elde etmesine neden olur.
 
Katılımcı sistemde emekli olana kadar kalmayı düşünüp her ay düzenli olarak devlet katkısını verimli olarak elde edebileceği tutarda emeklilik hesabına katkı payı öderse ve yatırımını doğru fonlara yönlendirerek emekli olduğunda kendisini güvende hissedebilecek bir birikim elde edebilir. Böylelikle katılımcı çalışma hayatı esnasındaki refah düzeyini emekliliğinde de devam ettirebilir.

Diğer Makaleler