Karaborsa İle Piyasaya Sürülen Değerli Madenler

Değerli madenler pek çok ülkede karaborsa yoluyla, usulsüz olarak el değiştiriyor. Az bulunan bu madenlerin karaborsada satılma nedenleri ise ülkeden ülkeye farklılık gösterebiliyor.
Karaborsa ile piyasaya sürülen değerli madenler ülkelerin politikalarıyla bağlantılı olarak ilerler. Bu konuya belirgin bir örnek; bazı madenler yönünden zengin olan Filipinler’de hükümetin çıkardığı yasalardır. Özellikle değerli madenlerin çıkartılması noktasında yüksek vergiler ve yasal süreçler devreye girer. Bütün gümüşün ve altının ülkedeki merkez bankası olan Bangko Sentral üzerinden satışı belirlendiği ve değerli metallere %7 oranında vergi uygulaması geldiği için ülkede karaborsa yoluyla değerli maden tedariki ve satışı artmıştır.
 



Bu noktada Filipinler örneğinden devam etmemiz konunun anlaşılması için iyi olacaktır. Küçük ölçekli ve alım gücü düşük üreticilerin vergi yükünden kurtulmak amacıyla karaborsaya yönelmesi, bu alanda ülkede yasadışı ekonominin ve buna bağlı olarak karaborsanın oluşmasına zemin hazırlamıştır. Öyle ki ülkede çıkarılan altının yaklaşık %95’inin karaborsada satıldığı düşünülmektedir. Filipinler örneğinde açıkça görüldüğü üzere; değerli madenler piyasasında karaborsa eğiliminin temel sebeplerinden birisi mevcut politikalardır. Ne var ki tek sebep bu değildir. Özellikle değerli madenlerin dünya genelinde talep gören ürünler olması ve satış yapanların daha çok kazanma hırsı, kişileri kayıt dışı alışveriş yani karaborsaya eğilimli hale getirmiştir.
 
Ayrıca Filipinler’den çıkan kaçak altının Hong Kong gibi vergi dışı alım yapan bölgelere gönderilmesi, ortaya büyük bir ihracat ve ithalat farkı çıkarmıştır. Hong Kong’un resmi kaynaklardan alınan ticaret istatistikleri, bu bölgeden yapılan yasal altın ithalatının Filipinler hükümeti tarafından bildirilen rakamlardan tam 30 kat daha fazla olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, değerli maden piyasası içerisinde karaborsa faaliyetinin etkilerini net bir şekilde gözler önüne serer.

Ülkelerin Değerli Madenler İçin Uyguladığı Karaborsa Politikaları

Ülkelerin karaborsa politikaları mevcut yasalara bağlı olarak değişir. Örnek olarak, dünyanın bazı bölgelerinde alkol satışının yasak olması ve arz sınırlamasının getirilmesine rağmen talebin sürmesi, alkol karaborsasının oluşmasına zemin hazırlayabilir. Ancak alkol tüketiminin sınırlandırmaya tabi tutulmadığı bir ülkede yasal ve yasa dışı satış dengesi farklı olacaktır. Farklı hükümet politikaları bunlara sebebiyet verecektir.
 
Değerli madenlere dair karaborsa piyasası dünya üzerinde pek çok ülkede bulunur. Bunun sebebi ekonomik getirisi ve dolaşımdaki payıdır. Ürün taşıma, saklama ve el altından satış gibi huşular göz önüne alınarak değerlendirildiğinde, bu alanda geniş bir karaborsa faaliyetinden söz edilebilir.
 
Dolayısıyla ülkelerin değerli madenlere yönelik karaborsa politikası tamamen ülkedeki uygulama ve yönetmeliklere bağlı olarak şekillenir. Ayrıca tüm vergi dışı uygulamalar karaborsa olarak değerlendirildiği için farkı yaptırımlar söz konusu olur. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için; “Karaborsaya Dahil Olanların Alacakları Cezalar ve İdari Yaptırımlar” konulu yazımıza göz atabilirsiniz.

Karaborsada Piyasaya Sürülen Diğer Materyaller

Karaborsada piyasaya sürülen diğer materyaller, öncelikle alım satımı tehlike arz eden kimyasalları akla getiriyor. Tıpkı değerli madenler gibi materyal olarak çok yönlü olan ve değerli kabul edilen materyallerden sayılan bazı kimyasallar, sınırlı ulaşım nedeniyle karaborsaya düşebilir. Ancak değerli madenlerin ve kimyasalların karaborsa satışını belirleyen temel unsur yasallık durumudur. Her ne kadar kayıt dışı satışların tamamı karaborsa sayılsa da maden satışı vergi kaçırma olmadığı durumlarda ve belirlenen şartlarda yasal olabilmektedir. Oysa bazı kimyasalların kullanımı ve satışı yasak olduğu için doğrudan bir ihlal söz konusudur. Konusu da suçu oluşturur.
 
Karaborsacılık; insan hakları, güvenlik ve hukuk konularında ciddi zafiyetler doğurabilir. Çünkü tamamen yeraltı bir düzende işler ve kontrol mekanizması bulunmaz. Söz konusu piyasaya sunulan değerli madenler olduğunda, karaborsacılıkta güvenlik tehdidi ve sorunları ön plana çıkar. Kazanç durumu ve pazarın genişliğine göre kayıt dışı süreçler de hız kazanır. Aynı durum Karaborsa ile Piyasaya Sürülen Kimyasallar için de geçerlidir. Tehlikeli karaborsacılık faaliyetleri arasında yer alan bu piyasalar, devletlerin vergi gelirini yüksek oranda düşürecek potansiyele sahiptir.

Savaş Dönemlerinde Değerli Maden Karaborsası

Savaş dönemlerinde değerli maden karaborsası gibi devletlerin denetim ve kontrolünün zayıfladığı tüm süreçlerde arz ve talebin dengesizliği nedeniyle çok sayıda karaborsa piyasası oluşur. Değerli madenler, hayatta kalma kaygısı ve kişisel çıkarcılığın hüküm sürdüğü koşullarda ve kaos ortamında kaçakçılığın en fazla görüldüğü ürünler arasında yer alır. Amaç, hızlı ve büyük gelir elde etmektir. Bunu yaparken de vergi gibi mecburiyetleri devre dışı kalır ve devletin zararı ortaya çıkar.
 
Savaş Döneminde İhracat ve Üretim yalnızca değerli madenler piyasasında değil, özellikle hayati ihtiyaçlarda yoğun olarak gözlenir. Savaş şartlarına bağlı olarak sistemde meydana gelen arz kısıtlılığı ve buna bağlı olarak gelişen talep fazlalığı, ortaya karaborsacılığın tarihten bu yana süregelen bir tablosunu çıkarır.
 

Kategori:
Etiket:

Diğer Makaleler