Karaborsanın İstihdama Etkileri

Karaborsanın istihdama olan etkilerini bu yazımızda inceledik. "Kayıt dışı ekonominin nedenleri ve istihdama etkileri nelerdir?" İçeriğimizde bu ve benzeri soruların yanıtlarını sunuyoruz.
Karaborsanın istihdam sahasına verdiği zararlar vergi kaçırma amacıyla yürütülen tüm yasadışı uygulamaların bir sorunu olarak ortaya çıkar. Örnek olarak ülkemizde çalışanların güvencesiz ve sigortaya kayıtlı olmadan çalıştırılması karaborsanın istihdam üzerindeki etkisini en iyi şekilde ifade eder. 1990’lı yıllarda ülkemizde devlette gelir gider dengesizliği ve bu nedenle borçların sürdürülememesi söz konusuydu. Enflasyonun ani artışıyla birlikte şartlar, pek çok farklı sektörde ekonomik sıkıntıların oluşmasına zemin hazırladı. Büyük bir ekonomik sorun olarak öne çıkan borçlanma sebepleri arasında vergilerin istenilen düzeyde olmaması yatıyordu. Bu sıkıntı doğrudan karaborsa faaliyetlerinin varlığına işaret etmekteydi.
 



Karaborsanın istihdama olumsuz etkileri, insan hakları ve hukuki süreçlere dair ihlaller doğurur. Hem vergi kaçırma durumu ve ekonomik zarar düşünüldüğünde hem de insani boyutlarda incelendiğinde istihdam sahalarının meşru sınırlar içerisinde yürütülmesinin önemi daha da netlik kazanır.
 
Kayıt dışı ekonomide kara para aklama ve güvencesiz çalışma düzeni en önemli karaborsa uygulamaları arasında yer alır. Devletlere ve bireylere büyük zarar getiren gayri resmi faaliyetler, kişisel güvenceyi kapsam dışı bırakmakta ve çalışma sisteminde aksaklıklara neden olmaktadır. İstihdamın önemli bir bölümünün kayıt dışı olması demek; rekabet dengesizliğini de beraberinde getireceği için işsizliğin artışında rol oynar. Devletler için vergi kaybının yanı sıra büyük sorunlar meydana getiren Karaborsaya Dahil Olanların Alacakları Cezalar, İdari Yaptırımlar oldukça önemlidir. Karaborsa konusunda daha fazla bilgiye sahip olmak için “Karaborsa nedir? Karaborsaya Düşmek Ne Demek?konumuzu inceleyebilirsiniz.

Kayıt Dışı Ekonomi Nedenleri ve İstihdama Etkisi

Kayıt dışı ekonomi nedenleri başta savaş olmak üzere istikrar ve arz talep dengesizliği bulunan süreçlerin ürünüdür. Piyasada arzı azalan ve talebi aynı oranda artış gösteren ürün ya da hizmete erişmek için karaborsa faaliyetleri hız kazanır. Savaşların kısıtlı erişim atmosferinde ürünlerin fırsatçıların elinde fahiş fiyatlardan satışı söz konusu olur. Bu anlamda devletler, Savaş Sonrası Sürecin Ekonomik Kontrolü için belli politikalara yönelir.
 
Ayrıca yüksek işsizlik oranları ve bu yöndeki devlet politikaları da kayıt dışı ekonominin nedenleri arasında gösterilebilir. İstihdam alanını doğrudan etkileyen işsizlik oranlarının fazlalığı; beraberinde güvencesiz çalışma için talep ya da mecburiyet oluşturur. Rapor edilmeyen ve kayıt altına alınmayan her bir istihdam unsuru gerek devlet ekonomisi için gerekse bireylerin çalışma hak ve güvenceleri açısından ciddi bir kayıptır.
 
Kayıt dışı ekonominin en önemli sebepleri arasında insan isteklerinin sınırsızlığı ve kaynakların sınırlı olması gelir. Artan vergi yükleri, kişilerin gelirleri devletle paylaşmak yerine tasarruf ya da harcamaya yönelme eğilimini ortaya çıkarabilir. Türkiye’de ve dünyada yeraltı ekonomisinin oluşmasındaki temel etken gelir dağılımı eşitsizliğidir. Ancak istihdam alanında karaborsa arttıkça bu gelir eşitsizliği farklı bir forma kavuşarak devam eder. Dolayısıyla insanların karaborsaya eğilimi, gelir eşitsizliği ile ortaya çıkmış olsa bile çözüm sunmaktan çok uzaktır ve suiistimale açıktır.

Kayıt Dışı Ekonomi ile Mücadele Politikaları

Kayıt dışı ekonomi ile mücadele politikaları hukuki boyutlarda yaptırımlara tabi olmakla birlikte, çok kapsamlı değerlendirilmesi gereken bir konudur. Örnek olarak istihdam dışı işçi çalıştırma, internet üzerinde kişisel bilgilerin çalınması, teknolojik ürün ticareti, organ kaçakçılığı gibi çok sayıda farklı alandaki karaborsa faaliyetleri bir çatı altında incelenmesi ve yaptırımı zor olan konulardır. Her kayıt dışı uygulama kendi sahasında bilgi sunan yönetmeliklere bağlıdır.
 
Son dönemlerde en hızlı gelişme gösteren ve kayıt dışı ekonomi ile mücadele ederken dikkate alınan sektörlerden birisi teknolojik ürünlere dair sunulan karaborsa piyasasıdır. Karaborsa İle Teknolojik Ürün Tacirliği başlıklı yazımızda ayrıntılı şekilde işlenen konuya dair bilgilere ulaşabilirsiniz.
 
Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede hukuksal süreçlerin destekçisi olarak denetim ve yaptırımları göstermek mümkündür. Bir ülkede istihdam sağlarken yaşanacak mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla denetimler ve yaptırımlar öne çıkmaktadır. Aynı şekilde işsizlik oranları ve yaşam koşulları da istihdamda karaborsaya başvurma nedenleri arasında sayılabilir. Bu nedenle devletin gerekli yasal ve pratik düzenlemeleri sağlaması; karaborsacılık faaliyetlerinin azaltılması için etkilidir.
 

Kategori:
Etiket:

Diğer Makaleler