Kripto para cüzdanı nedir? Kripto para cüzdanları güvenli midir?

Kripto para cüzdanı nedir, nasıl açılır? Hangi kripto para cüzdanları tercih edilmelidir? Bitcoin, ethereum cüzdanları farklı mıdır? Yazımızda bu konuları detaylandırıyoruz.
 “Kripto para cüzdanı nedir, kripto para cüzdanı güvenli midir, bitcoin ve ethereum gibi kripto paralar hangi cüzdanlarda saklanır?” tarzında sorular, henüz piyasaya girmemiş ya da yeni girmek isteyen yatırımcılardan sıkça geliyor. Hatta pek çok hali hazırdaki yatırımcının dahi kişisel kripto para cüzdanları hakkında yeterli bilgisi olmayabiliyor. Çünkü işlem yaptıkları kripto para borsalarında bulunan cüzdanları kullanabiliyorlar. Bu yazımızda “kripto para cüzdanı nedir, güvenli midir?” sorularına yanıt vereceğiz.

Kripto para cüzdanı nedir?

Kripto para cüzdanı, kripto paralarınızı dijital ya da fiziksel depolama ile saklayabileceğiniz bir uygulamadır. Klasik bir kullanıcı, bitcoin ve ethereum gibi kripto para satın aldığı zaman, kripto parasını kripto cüzdanında saklayabilir. İhtiyacı olduğunda da cüzdanını açarak para gönderebilir. Açık anahtar ve özel anahtarların P2P eşleşmesi ile para gönderme ve alma işlemleri gerçekleşecektir. Dijital cüzdanlar ile XRP, bitcoin ve ethereum gibi kripto paralarınızı private ve public (özel ve açık) anahtarlar güvenli şekilde depolamanızı sağlar.

Açık anahtar ve özel anahtar kavramları

Kripto para teknolojisinde önemli bir yer tutar açık ve özel anahtarlar. Teknik açıdan henüz cüzdanınız oluşturulurken ortaya çıkan açık (public) ve özel (private) anahtarların birbirleri ile iletişim kurması cüzdanınızın oluşturulmasını sağlar. Özel anahtar adından da anlaşılabileceği üzere, hiç kimse ile paylaşmamanız gereken size özel bir şifre içerir. Fakat açık anahtar, herkesin görebileceği bir koddur. Zira insanların size para göndermeleri için bu kodun kısaltılmış bir halini bilmeleri gerekecektir. İlla kodu yazarak göndermeleri gerekmez gerçi, kodu içeren bir QR kod da işlerini görecektir.
 



Özel anahtardan direkt olarak açık anahtara ulaşmak mümkündür. Bunu sadece sizin yapabiliyor olmanız hesabınızın güvende olacağını gösterir. Ancak açık anahtardan özel anahtara ulaşılamaz. Yine de özel anahtarınızı kimseyle paylaşmamalısınız. Ödeme almak istediğinizde cüzdanınızda bulunan receive / alma butonuna basarak oluşacak açık adresinizden bir parçayı göndericiye gönderebilirsiniz. Bu durumu klasik bankacılıktaki IBAN gibi düşünebilirsiniz.

Kaç çeşit kripto para cüzdanı var?

Kripto para cüzdanlarını esasen ikiye ayırabiliriz; soğuk ve sıcak cüzdanlar olarak. Bu iki kavramı bir alt başlıkta inceleyelim. Öncesinde bu iki kavramdan uzak olarak kripto para cüzdanlarını inceleyelim ve detaylara birlikte bakalım. Toplamda beş kategoride kripto para cüzdanlarını sıralayabiliriz. Bunlar masaüstü, mobil, online, kâğıt cüzdanlar ve fiziki donanım cüzdanlardır.
 
Masaüstü cüzdanlar: Bir masaüstü uygulaması olarak kişisel bilgisayarınıza indirerek kurabileceğiniz cüzdanlardır. Bu cüzdanların en önemli özellikleri, sadece indirmiş olduğunuz bilgisayardan cüzdanınıza erişebiliyor olmanızdır. Başka bir bilgisayardan bu cüzdanlara ulaşamazsınız. Güvelikleri konusunda ise şunu söylemek mümkün: Evet, güvensiz cüzdanlar değildirler, cüzdana erişebilmek için bazı protokollerin yerine getirilmesi gerekir. Ancak siber saldırılara da oldukça açıktırlar. Bu yüzden daha iyi seçenekleriniz varsa, onları değerlendirmelisiniz.
 
Mobil cüzdanlar: Çalışma mantıkları masaüstü cüzdanla aynıdır. Sadece kişisel bilgisayarlarınızı çantanıza alıp taşımak zor olsa da cep telefonları günlük yaşamın her yerinde hayatımızın içinde. Belki de tek farkları da budur masaüstü cüzdanlardan. Çantanızdaki fiziki cüzdanlarla aynı işlevleri de görebilir; alışverişlerde ödemelerinizi cüzdanınızdan yapabilirsiniz. Ama belirtelim, 30 Nisan 2021 itibariyle artık Türkiye’de kripto paralar ile alışveriş dönemi kapanıyor. Detaylar için “Türkiye’de kripto paralar yasak mı? Ülkelere göre kripto paralar” isimli makalemizi inceleyebilirsiniz.
 
Online (Web) cüzdanlar: Online cüzdanlardır. Bulut teknolojisini kullanarak çalışırlar. İnternet erişimi olan her yerden bağlanabilir ve işlem yapabilirsiniz. Fakat bir detayı özellikle paylaşmamız gerekir ki bu cüzdan türünde özel anahtarınız sizde değildir.
 
Kâğıt Cüzdanlar (Paper Wallet): Oldukça güvenli cüzdanlardır kâğıt cüzdanlar. Kullanımı da bir o kadar kolaydır. Kullanımı için basitçe özel ve açık anahtarlarınızı kâğıda basmanız gerekir. Dilerseniz bunu bir deftere de yazabilirsiniz. Elbette bu yöntemin güvenli olması, bu kâğıdın ya da defterin bir başkasının eline geçmemesine bağlıdır. Kendiniz yazmadıysanız çıktı aldıysanız para alma işlemlerinde rahat edersiniz, zira para alacağınız kişiye kâğıt üzerindeki karekodu göstermeniz yeterli olacaktır. Fakat kripto para göndermek için özel anahtarınızı diğer cüzdanlardan birine girmeniz gerekir ki bu da kâğıt cüzdanı güvenli ama kullanışsız bir yol olarak ortaya koyar.
 
Donanım cüzdanlar: Cüzdanlar arasında en güvenli ve güvenilir yöntem olarak fiziki donanım cüzdanları gösterebiliriz. İçinde bulunan kripto varlığın sizin olduğunu kanıtlayan özel anahtarınızı bu sistem içinde saklarsınız. USB benzeri bu aygıt içinde bulunan özel bir chip sayesinde soğuk depolama gerçekleştirir. Cihaz içine cüzdanınızı kurarken size 24 karakterlik bir parola (seed) verilecektir. Bu parolayı bilgisayarlarda ya da internete bağlanabilen aygıtlarda değil de kâğıt vb. nesnelerde saklamanız önerilir. Cüzdanınızın kaybolduğunu, çalındığını düşünelim. Bu parola ile dijital varlığa yeniden ulaşabileceksiniz. Donanım cüzdanınızda özel anahtarınız asla online olmayacaktır, bunun yerine parolanız işlem görür.

Sıcak ve soğuk cüzdan kavramları nelerdir?

Sıcak ve soğuk cüzdan kavramları aslında birer güvenlik kavramıdır. Soğuk cüzdan, internete bağlanmadan kripto varlığın bir cüzdan içinde saklanabilmesidir. Bunun için en güzel örnek donanım cüzdanlar olacaktır.
 
Sıcak cüzdan ise donanım cüzdan haricindeki tüm cüzdanlardır. Kâğıt, online, mobil ya da masaüstü cüzdanlar birer sıcak cüzdan niteliğindedir. Soğuk cüzdana göre daha az güvenlidir. Ancak kişisel önlemlerle güvenlik seviyeleri üst noktalara kolayca çıkarılabilmektedir.

Kripto para cüzdanı nasıl çalışır?

Kripto paralar blockchain teknolojisiyle çalışan saklama kaynaklarıdır. Fiziki olarak saklanan bir eşi ya da temsili olmaz. Kripto para işlemlerinizle ilgili gerçekleştirdiğiniz her türlü faaliyet blockchain sistemi içinde saklı tutulur. Yani esasen cüzdanınızda bu kayıtları tutmazsınız. Cüzdanınızda bulunan kayıt yalnızca blockchaindeki varlığınızı ispat etmeniz için kullanılır. Bunu da yukarıda açıkladığımız public ve private keyler (açık ve özel anahtarlar) sayesinde yapar.

Her kripto paraya bir cüzdan mı gerekiyor?

Kripto para cüzdanı olarak kullanacağınız cüzdanın bazı özellikleri bulunur. Bitcoin için farklı, ethereum için farklı cüzdanlar olabileceği gibi birkaç kripto varlığı kapsayacak bir cüzdan da bulunabilir. Siz de cüzdan tercihinizi yaparken bu konuya dikkat etmeyi ihmal etmeyin.

Kripto para cüzdanı seçerken nelere dikkat edilmelidir?

Kripto para cüzdanı seçmeden önce elbette hangi kripto varlıklara yatırım yapacağınızı seçmeniz gerekiyor. Yani “önce cüzdanı açayım, sonra kripto varlığı seçerim” mantalitesi ters tepebilir. Evet, kripto varlığı seçtiniz, şimdi sırada kripto para cüzdanı türü var; sıcak mı soğuk mu? Eğer soğuk cüzdan tercih edecekseniz, donanım cüzdanları seçmişsiniz demektir. Bu durumda bir piyasa araştırmasıyla işinize yarayacak bir ürün bulmanız gerekecek. Eğer sıcak cüzdan seçtiyseniz, bu başlık altındaki bilgiler çok işinize yarayacak.
 
Cüzdan türüne de karar vermenizin ardından, biraz araştırma yapmanız gerekecek. Önceliklerinizi elbette kendiniz belirleyebilirsiniz ama tavsiyemiz güvenlik ile başlamanız olacaktır. Yine de seçimi size bırakarak bazı önemli detayları alt başlıklar halinde sunuyoruz.

Güvenlik öncelik

Cebinizdeki cüzdanları düşünün. Onu bir yerde bıraktığınızda hemen dönüp alırsınız, bıraktığınız yerde kalmasını istemezsiniz. Bunun en önemli nedeni de içinde paranızın olması, belki kimliğinizin ve kredi kartlarınızın olmasıdır. Kripto para cüzdanınız için de aynısı geçerli. Bir cüzdan kripto paranızı ne ölçüde koruyabiliyor, buna bakarak cüzdanınızı seçmelisiniz. Kötü niyetli insanların olduğu bir dünyada paranızı tek başınıza koruyamayabilirsiniz.

Maliyetlere dikkat edilmeli

Kripto para yatırımı yapmaya karar verdiniz ve bir cüzdan edindiniz. Cüzdanların da hem kendi sistemleri için hem de piyasadaki madenciler için sizden bir maliyet talep etmeleri gerekiyor. Ancak elbette herkesi siz düşünemezsiniz, giderlerinizi minimize etmeniz gerekecektir. Bu nedenle de cüzdanın fiyatlarına bakmanızı öneriyoruz. Bu fiyatlar oldukça düşük fiyatlar olsa da daha uygunu varken neden fazla ödeyesiniz, değil mi?

Hangi kripto para birimini destekliyor?

Yukarıda biraz açıklamıştık, her kripto cüzdanı her kripto para birimin desteklemeyebilir. Aralarında seçim yapılabilecek binlerce kripto para birimi ve buna bağlı olarak yüzlerce de kripto cüzdanı bulunuyor.

Ulaşılabilirlik / Erişilebilirlik

Her yatırımcının hayat tarzı farklı. Kimi evinde bilgisayar başında kripto paralar ile ilgilenmek isteyecektir kimi de yolda hareket halindeyken mobil cihazından. İşte bu noktada cüzdana erişim konusu gündeme geliyor. Hem mobil hem de masaüstü erişimi olan cüzdanları tercih etmenizde yarar olabilir.

Kullanım kolaylığı

Öncelikle belirtmek gerekiyor kullanım kolaylığı için bir kripto para cüzdanının Türkçe seçeneği olmasına gerek yok. Ancak kullanım kolaylığını değerlendirmek için bu seçeneği de kriterler arasında değerlendirirseniz, anlayabiliriz. Daha ziyade bahsettiğimiz kullanıcı dostu bir arayüze sahip olması. Eğer karmaşık bir arayüze sahipse ve Türkçe dil desteği yoksa (İngilizce bilseniz dahi) yapacağınız tek bir yanlış tıklama ile elinizdekinden olabilirsiniz.

Diğer Makaleler