Savaş Ekonomisi ve Varlık Vergisi

Savaş Ekonomisi ve Varlık Vergisi, dünya tarihinde farklı uygulanışlar ve yöntemlerle dikkat çekmiştir. Türkiye’nin de uygulandığı varlık vergisi, günümüzde hala daha tartışılan bir konudur.
Savaş Ekonomisi ve Varlık Vergisi, dünya tarihinde farklı uygulanışlar ve yöntemlerle dikkat çekmiştir. Türkiye’nin de uygulandığı varlık vergisi, günümüzde hala daha tartışılan bir konudur. Bakıldığında varlık vergisinin mantığı zengin olan vatandaştan alınan ekstra bir vergidir.

Varlık Vergisi Nedir?

Birçok devlet tarafından uygulanan varlık vergisinin asıl amacı aşırı bir servete ve kazanca sahip olan kişilerden savaş veya olağanüstü durumlarda bu servetin bir kısmının vergi olarak alınmasıdır. Türkiye’de 11 Kasım 1942'de TBMM'de kabul edilen ve 12 Kasım 1942'de yürürlüğe giren varlık vergisinin asıl amacını Başbakan Şükrü Saracoğlu, TBMM'de yaptığı konuşmada şu şekilde açıklamaktadır, "Piyasadaki para arzını azaltmak, fiyat artışlarının önüne geçmek ve Türk parasını kıymetlendirmek."

Varlık Vergisi Kanunu

11 Kasım 1942 tarihli ve 4305 sayılı kanunla yürürlüğe konulan kanunun asıl amacının "Olağanüstü savaş koşullarının yarattığı yüksek kârlılığı vergilemek" olduğu belirtilmiştir. Kişilerden alınacak verginin belirlenmesi için her ilde vergi tespit komisyonları kurulmuş ve kanunda açık olarak yazmadığı için vergi miktarını belirleme görevi bu kişilere verilmiştir. Öte yandan verginin ödenmesi için miktarın belirlenmesinden itibaren 15 gün süre verilmiştir.

Varlık Vergisi ve Gayrimüslimler

Türkiye’de varlık vergisinin direk gayrimüslimler için çıkmadığı ve kanun maddelerinde gayrimüslim kelimesinin geçmediği görülmektedir. Ancak gayrimüslimlerin savaşa katılmadığı ve savaş zamanında ticaretle uğraştıkları için hatırı sayılır bir servete ulaştıkları görülmekteydi. Tabi ki bunu tüm gayrimüslimler için söylemek doğru olmaz. Ancak o dönem Türk zengin ve gayrimüslim zengin arasında sayı ve zenginlik açısından uçurum vardı.

Varlık Vergisi ve Şükrü Saracoğlu

Öte yandan basına kapalı olarak gerçekleştirilen CHP grup toplantısında Başbakan Şükrü Saracoğlu kanun ile ilgili olarak şu ifadeleri kullanmış ve bu yasanın gayrimüslimler ile ilişkilendirildiği daha net ortaya çıkmıştır,




"Bu kanun aynı zamanda bir devrim kanunudur. Bize ekonomik bağımsızlığımızı kazandıracak bir fırsat karşısındayız. Piyasamıza egemen olan yabancıları böylece ortadan kaldırarak, Türk piyasasını Türklerin eline vereceğiz. Bu memleket tarafından gösterilen misafirperverlikten faydalanarak zengin oldukları halde, ona karşı bu nazik anda vazifelerini yapmaktan kaçınacak kimseler hakkında bu kanun, bütün şiddetiyle uygulanacaktır.”

Varlık Vergisi Aşkale

Varlık vergisini ödemeyen çoğunluğunu gayrimüslimlerin oluşturduğu vatandaşların bir kısmı Aşkale’de oluşturulan çalışma kamplarına gönderildi. Burada kar temizleme, sokak temizleme gibi işler yapan vergi mükelleflerinin bir kısmı hayatını kaybetmiş, bir kısmı ise hastalık geçirmiştir. Yaşanan bu durum günümüzde hala daha tartışılmaktadır.

Diğer Makaleler